Kako pravilno orezati voćnjak

Objavljeno: 13 feb 2018

Rezidba voćaka u fenofazi „mirovanja“ voćaka (biološkog i ekološkog) kod jabučastih vrsta je osnovna i zahtevnija, a u godišnjem ciklusu ovih vrsta, obično, se izvodi od opadanja lišća ( krajem novembra), pa do intenzivnog kretanja sokova u stablima, koje je regulisano radom korenovog sistema i omogućeno porastom temperature zemljišta. To je, uglavnom, u prosečnim vremenskim uslovima naše klimatske zone sredinom do kraja marta meseca.  Orezana voćka tokom vegetacije ima duže letoraste, krupnije lišće, dok mnogi pupoljci rastu u produžne letoraste. Time se i izdužuju majski buketići, aktiviraju mnogi spavajući pupoljci u rodne u narednoj vegetaciji. Rodne grančice su brojnije sa više formiranih cvetnih pupoljaka. Osim na povećanje vegetativne mase, značajan uticaj rezidbe je na bolju oplodnju cvetova, održavanje plodova i njihov razvoj, što omogućuje veću rodnost i kvalitet plodova. Generalno, dobro izvedena rezidba ima pozitivan uticaj na opšte zdravstveno stanje voćaka.

U intenzivnom gajenju jabuke, u komercijalne svrhe najčešće se formiraju krune kod sorti na generativnoj podlozi: vaza, piramida i pravilna palmeta sa kosim granama. Na vegetativnim podlogama najčešće se formiraju sledeći oblici krune: vitko vreteno, vertikalna i horizontalna kordunica, vretenast žbun, lepaž sistem, kao i mnogi dekorativni oblici krune. Kruna jabuke je u prostoru ( piramidalna, kotlasta, vretenast žbun, vitko vreteno…), ali može biti i u jednoj ravni ( pr. špaliri, kao živa ograda).

Najčešće se susrećemo sa palmetom kosom i horizontalnom, lepaž krunom, tome-buše sistemom gajenja i dr.

Kod svih oblika krune zajedničko je da im se osnovne grane najbolje razvijaju pod uglom od 45ºC . U takvom granjanju postiže se najbolja veza osnovne grane sa centralnom granom tj. deblom, a i raklje su otpornije na prirodne vremenske uslove ( pre svega na negativne temperature, kao i na preobilne snežne padavine, vetar…). Donje grane po položaju trebalo bi da se razvijaju pod manjim uglom u odnosu na gornje. Svaka osnovna grana bilo kojeg oblika krune, samostalno posmatrana, ima gotovo identičan razvoj, razgranjava se naizmenično dajući grane trećeg reda ( prva na manjem rastojanju – oko 30 cm od centralne grane- voditeljice, druga na oko 50-80 cm, u zavisnosti od bujnosti, sortnih osobina i osobina podloge. Naravno, veliki uticaj imaju i drugi činioci kao što su : osobine zemljišta, sistem i nega u gajenju, vrsta i tipovi sadnog materijala ( pr. tzv. knip sadnice sa prevremenim rodnim granama), agroekološki uslovi i dr.

Rezidba za formiranje krune jabuke poklapa se u uzgojnom periodu u kome preovladava vegetativni prirast. Na osnovu toga važi pravilo da se u ovom periodu rezidba svede na najmanju meru. Njenim izvođenjem koriguje se prirodan porast i utiče na razvoj potrebnih grana i grančica. Nije preporučljivo da se od ukupne godišnje vegetativne mase rezidbom ukloni više od 25 % grana. Pri obavljanju ove rezidbe u uzgojnom periodu jabuke trebalo bi se pridržavati izvesnih zakonitosti, kao što su: grane, koje sa vertikalnom osom zaklapaju manji ugao brže rastu i razvijaju se, kao i one grane koje su više po položaju, deblje grane , kao i one grane koje se duže orežu. Na kraće orezanim granama više pupoljaka razviće se u letoraste. Oni se nejednako razvijaju, zavisno od toga pod kojim uglom raste grana , kao i od dužine na koju se prekraćuje u narednoj vegetaciji. Prema tome nastaje brža ili sporija transformacija lisnih u cvetne pupoljke, odnosno od toga u mnogome zavisi i formiranje rodnih grana, odnosno rodnog drveta. Letorasti se jače prekraćuju u cilju izazivanja njihovog razgranjavanja.

Ilustracija: Radoslav Cvetković, rezidba u zimskom periodu
Ilustracija: Radoslav Cvetković, rezidba u zimskom periodu

Suprotno tome, umereno skraćivanje letorasta omogućuje stvaranje sekundarnih grana koje bi trebalo da formiraju rodno drvo i rodne grančice. Na neprekraćenim letorastima je nesmetana cirkulacija sokova, što omogućuje brže formiranje cvetnih pupoljaka, odnosno raniji početak rodnosti. Zbog toga je u uzgojnom periodu nužno da se prikladnom rezidbom, kao i odgovarajućim pomotehničkim merama ( koje uključuju adekvatno povijanje i umereno savijanje grana ), utiče na umereni vegetativni porast i što ranije plodonošenje.

Za ovu svrhu se usmeravaju ( vezivanjem, obaranjem tegovima ili drugim predmetima, razmetanjem od osnovnih grana i sl.) grane da se razvijaju pod određenim uglom, uz savijanje jednog broja letorasta ka horizontali. Osnovne grane koje čine skelet krune, po mogućstvu, usmeriti pod uglom od 45-65 stepeni u odnosu na zamišljenu osu, dok sve ostale trebalo bi da se razvijaju više horizontalno. Navedene zakonitosti u rezidbi jabuke su opšteg karaktera i odnose se na sve oblike krune. Naravno, sortne osobenosti ove vrste zahtevaju i određene specifičnosti u primeni ove pomotehničke mere i planiranju rodnog potencijala različitih sarata. Na primer, postoje razlike u primeni rezidbe bujnijih sorti ( melroze, čadel, gloster i dr.) u odnosu na manje bujne pr. ajdared, zlatni delišes, greni smit, jonagold, zavisno od podloge i sl. Praktični primeri i stanje nakon berbe plodova su model za najefikasniju i najcelishodniju primenu rezidbe u zasadima odgovornih voćara.

Slučajne vesti

Pošaljite svoj komentar

Najnovije vesti na portalu

Najnoviji komentari


domaćina i domaćica

Ljubo Repić: Imam u dvorištu orah debljine stabla ok 40 cm. Le...
Ivan: Smatram da je ovo savrseno resenje zadimljavanja i...
Ivan: Smatram da je ovo savrseno resenje zadimljavanja i...
Marko Petrovic: Svaka cast!...
Chels: Thank you ever so for you post.Much thanks again....
mirjana: predato je u maju prosle godine 2017..pa me intere...
Svetlana Kovačević: Hvala u njihovo ime. Poslovnost na nivou...
Branka Pasane: Treba mi serviser za muzilice...
Branka Pasane: Da li ima neki serviser koji bi došao kod nas i o...
Branka Pasane: Da li ima neki serviser koji bi došao kod nas i o...