Koja mera čuva kvalitet zemljišta

Ilustracija: plastenička proizvodnja
Ilustracija: plastenička proizvodnja

Pokrovni materjali našli su široku primenu u proizvodnji povrća, postižu se znatno viši prinosi, kvalitet plodova daleko bolji i ranije pristizanje za berbu.

Najčešće kulture koje se gaje na foliji su: paprika, paradajz, krastavac, plavi paradajz, lubenica, dinja i sl.
Prednosti gajenja na foliji: Temperatura na 5 cm ispod neprozirne polietilenske folije je oko 2-2,5 ͦ C viša a ispod neprozirnih 4,5-5,5 ͦ C viša nego na zemljištu koje je nepokriveno. Na foliji naše gajene biljke usled toplijeg zemljišta brže se razvijaju i pristižu na rod 2-3 nedelje.

Ispiod folije zemljište je rastresito, snabdevenost korena kiseonikom je daleko bolja, odlična mikrobiološka aktivnost što ima i pozitivan uticaj na razvoj gajenih biljaka. Prekrivanjem zemljišta raznim folijama sprečava se isparavanje vode iz zemljišta, akomulirana vlaga ispod folija isključivo služi za za rast biljaka. Za uspešnu proizvodnju neophodno je i navodnjavanje u ovom slučaju kap-pokap. Ispod folije je i pojačana koncentracija ugljen dioksida SO2, koji je značajan za razvoj biljaka a produkt je mikrobiološke aktivnosti u zemljištu. Svetlost ne prodire ispod neprozirnih folija pa je onemogućen razvoj korovske vegetacije. Plodovi nemaju kontakt sa zemljom i čistiji su i manje su podložni bolestima.

Kod nas najširu primenu našla je crna neprozirna folija, kod nje je sporije zagrevanje zemljišta nego kod prozirne ali je odlična u zaštiti od korova i čuvanju vlage. Ovu foliju moramo nakon perioda vegetacije uklanjati sa parcela što može predstavljati i problem, često se ne obavi potpuno iznošenje sa parcele i u narednim sezonama imamo poteškoća prilikom obrade zemljišta.

Bela neprozirna folija koristi se za održavanje optimalne temperature zemljišta za kulture koje su osetljive na visoke temperature, najčešće salata. Ovakve folije sa donje strane su crne a sa gornje bele boje, bela boja reflektuje svetlost i time smanjuje pregrevanje zemnjišta, a zbog refleksije povećava se osetljivost donjih delova biljke čime se povećava intezitet fotosinteze, što ima uticaja na prinos ove folije sprečavaju rast korova i gubitak vlage iz zemljišta.
Prozirne folije se manje koriste, kod njih je izraženo brzo zagrevanje zemnjišta , može uticati na brži razvoj biljaka i proizvodnju povrća i do tri nedelje. U proizvodnji povrća koriste se i fotorazgradive folije, koje se sazrevanjem gajenih kultura u potpunosti razgrade ispod njih se razvijaju korovi pa je potrebno pre njihove upotrebe zemljište tretirati herbicidom.
U poslednje vreme sve češće se upotrebnjavaju tzv. Infra Red Transmitting (IRT) folije, one selektivno propuštaju sunčeve zrake , greju zemljište i podspešuju razvoj presađenih biljaka, onemogućuju klijanje semena korova. Ispod ovih folija zemljište se brže zagrava nego ispod neprozirnih folija a prednost im je pristizanje uzgajanog povrća ranije za 7-10 dana nego na neprozirnim folijama.
Područija gde često problem predstavljaju lisne vaši i insekti prenosioci virusnih oboljenja koriste se reflektujuće folije. Ove folije su presvučene aluminijumskom bojom, koja odbija lisne vaši i sprečava zarazu biljaka virusima, ove folije u letnjem periodu hlade biljke i utiču na formiranje kvalitetnih plodova.
Zaštitu useva od niskih temperatura naši proizvođači mogu koristiti proizvode od sintetičkog materijala na našem tržištu mogu se naći i Agril, Lutrasil ili Verteks.
Prekrivanjem useva ovim folijama možemo obaviti setvu 10 dana ranije a kod nekih kultura i dve nedelje. Ispod ovog materijala stvara se povoljna mikroklima koja omogućuje našim biljkama brži rast i zaštitu od prouzrokovača bolesti. Ova folija može da se upotrebljava i tri sezone ako se pažljivo rukuje. Voditi računa prilikom postavljanja, folija nesme biti prenategnuta, jer prenategnuta sprečava rast mladih biljaka.