Berba, čuvanje i transport povrća

Ilustracija: povrće, foto: Svetlana Kovačević
Ilustracija: povrće, foto: Svetlana Kovačević

Pravilna i blagovremena berba povrća čuva svežinu .Kašnjenje sa berbom znači smanjenje prinosa i kvaliteta.Gubitak 30-50 % od ukupno proizvedenog povrća .

Neophodna je dobra organizacija proizvodnih površina. Vreme berbe zavisi od vrste i sorte, od mogućnosti naknadnog dozrevanja , daljine tržišta odnosno dužine transporta . Optimalna zrelost za ubiranje nije konstantna jer zavisi od vrste i sorte.

Berba može biti u tehnološkoj i transportnoj ili fiziološkoj botaničkoj zrelosti.

Berbu povrća treba obavljati ujutru nakon opadanja rose ili predveče.

Način berbe može biti ručno , mehanizovano i ručno-mehanizovano. Bilo koji način berbe da se primejuje neophodno je voditi računa da se plodovi što manje gnječe i mehanički oštećuju, kao i o higijeni berbe i nakon berbe. Berba plodova i transport su najkritičnije tačke u procesu proizvodnje za kontaminaciju proizvoda. Iz tih razloga obavezno je pranje i dezinfekcija ambalaže-gajbica pre početka berbe i održavanje tokom berbe. Gajbice sa plodovima prilikom berbe ne vući po zemlji, obavezno ispod gajbe nositi postolje ili gajbu koja je obeležena i služi samo za tu namenu.

Higijena berača je veoma značajna i podrazumeva obavezno pranje ruku čistom vodom i sapunom(pre početka berbe, posle svake pauze, brisnje papirnim ubrusima. Ako se koriste rukavice za berbu (što je poželjno) koristiti neoštećene, čiste rukavice .

Šta se dešava sa svežim proizvodom nakon berbe?

Nakon berbe se mogu javiti sledeći procesi : smanjenje mase, narušavanje teksture ploda promene u ukusu i izgledu (boja, povećan sadržaj šećera, smanjenje kiselosti ), pojava povreda (prikrivene povrede ,štete od mikroorganizama ), tretman plodova povrća nakon berbe

Cilj tretmana nakon berbe je da zaustavi ili bar uspori neizbežne promene na povrću da bi kupcu obezbedili koliko god je to moguće sličniji izgled i ukus , kao kad je ubran proizvod , visok kvalitet proizvoda i svežina za potršača .

Pred hlađenje i hlađenje povrća snižava temperaturu i može da utiče na :

-Smanjenje aktivnosti disanja i degradaciju enzima;

– sniženje gubitka unutrašnje vode;

– usporavanje ili inhibiranje razvoja bolesti

-smanjenje proizvodnje prirodnog činioca zrenja etilena

Čuvanje svežeg povrća najčešće treba obavljati u rashladnim komorama ili hladnjačama – kontrolisanim uslovima vlage i temperature.

Čuvanje ima za cilj korišćenje povrća u svežem stanju u što dužem vremenskom periodu. Istovremeno to omogućuje veću konkurentnost na tržištu svežeg povrća tokom cele godine, smanjujući sezonski karakter proizvodnje i prodaje. Zato je važno smanjiti gubitke tokom berbe, adekvatno klasirati i upakovati povrće i sačuvati ga u najoptimalnijim uslovima u kojima bi promene bile svedene na minimum.