Dizenterija kod svinja, poznata i kao krvavi proliv, jedna je od najupornijih i ekonomski najštetnijih bolesti koja se javlja u uzgoju svinja. Ovo oboljenje, koje napada debelo crevo, izaziva bakterija Brachyspira hyodysenteriae, ali u praksi se često javlja u kombinaciji sa drugim crevnim infekcijama, poput E. coli (kolibaciloze). Dizenterija najčešće pogađa mlade svinje starosti od osam do 14 nedelja, kao i tovljenike neposredno pre klanja. Posebno su osetljiva prasad nakon zalučivanja, pa tada uzgajivači treba da obrate posebnu pažnju. Iako se može javiti tokom cele godine, dizenterija je češća u hladnijim mesecima, odnosno tokom jeseni i zime koji su najrizičniji periodi. Kako ističu veterinari, bakterija duže preživljava u hladnom i vlažnom okruženju, a svinje se zimi drže u zatvorenom prostoru, što pogoduje prenosu infekcije. Dizenterija se najčešće se javlja na velikim farmama zbog velikog broja životinja na manjem prostoru, pa infekcija lako prelazi sa svinje na svinju. Međutim, u poslednje vreme se povremeno javlja i u slobodnom (ekstenzivnom) uzgoju, posebno ako su životinje u kontaktu sa divljim svinjama ili se koristi kontaminirana voda.
Glavni izvori zaraze su izmet obolelih životinja, kontaminirana voda, hrana i podovi u objektima, hranilice, pojilice, ali i odeća i obuća ljudi koji ulaze u obore. Bolest se prenosi fekalno-oralnim putem, što znači da životinje unose bakteriju u organizam kroz usta, najčešće preko zagađenog poda ili vode. Širenje infekcije ubrzava uvođenje novih, potencijalno zaraženih svinja u zapat, neadekvatan transport i mešanje različitih kategorija svinja, nagle promene u ishrani i pokvarena hrana, stres, posebno pri odbijanju prasadi, kao i loši uslovi držanja odnosno vlaga, hladnoća i prenatrpanost u oborima. Najčešći simptomi dizenterije su:
- groznica
- proliv tamne boje sa primesama sluzi i krvi izuzetno smrdljiv
- povraćanje
- gubitka apetita i brzo mršavljenje
- dehidracija i uvučene oči
- jaka žeđ
- slabost i apatija bolesne životinje
U slučaju da se pojavi neki od ovih simptoma ili sumnjate na bolest odmah izolovati životinje i pozvati veterinara koji će utvrditi da li je zaista u pitanju dizenterija ili ne. Iako uginuća nisu česta, bolest je opasna jer obično obuhvata veliki broj prasadi i nanosi veliku ekonomsku štetu zbog usporenog rasta i povećane potrošnje hrane. Ukoliko se dizenterija javi u kombinaciji sa infekcijom E. coli može doći do iznenadnog uginuća prasadi praćena vodenim prolivom, dok starija prasad pokazuju gubitak koordinacije, drhtavicu, grčeve i kašalj, a simptomi bolesti mogu trajati i više nedelja.
Lečenje dizenterije kod svinja zahteva brzu reakciju, preciznu dijagnozu i strog veterinarski nadzor. Dijagnoza se postavlja na osnovu laboratorijskog nalaza kojim se utvrđuje postojanje bakterije uzročnika bolesti. Simptomi dizenterije mogu ličiti na neke druge crevne infekcije (npr. salmonelozu ili kolibacilozu), pa je tačna dijagnoza presudna za uspešno lečenje. Glavni oblik lečenja je primena antibiotika koje propisuje veterinar, a koji se daju kroz hranu ili vodu kod većeg broja zaraženih životinja, ili injekcijom kod pojedinačnih bolesnih svinja. Važno je sprovoditi ceo propisani tretman, čak i ako simptomi nestanu ranije, jer u suprotnom bakterija ostaje u crevima i bolest se vraća. Pored antibiotika, lečenje podrazumeva i dodatnu pomoć oboleloj životinji kroz obezbeđivanje sveže vode radi sprečavanja dehidracije, unošenje elektrolita i vitamina u organizma bolesne životinje kroz vodu i ishranu, lako svarljiva hrana u manjim obrocima, odvajanje obolelih svinja u suv i topao prostor. Ovo je naročito važno za prasad, koja brzo gube tečnost i energiju.
Najveći problem je što je dizenterija veoma uporna i recidivirajuća bolest. Kada se jednom pojavi u zapatu, teško ju je iskoreniti i neophodna je temeljna dezinfekcija obora kako bi se bakterija uništila. Zato je, kako ističu veterinari, prevencija ključna kako bi se sprečila pojava i širenje ove bolesti. To u praksi znači da je neophodno redovno i temeljno čišćenje obora, ograničen ulazak ljudi i vozila u objekte, kao i redovna laboratorijska kontrola stanja u zapatu. Životinjama je neophodno obezbediti zdravu, svežu hranu i čistu vodu, a posebnu pažnju treba obratiti na kontrolu glodara i insekata, jer i oni mogu prenositi uzročnike infekcije.