Kako do dobrog prinosa suncokreta

Ilustracija: suncokret, foto: Svetlana Kovačević, Domaćinska kuća

Suncokret je poznat kao uljana industrijska biljka,jer u semenu sadrži od 25-53 % ulja. Suncokretovoulje je kvalitetno,u njegovom sastavu preovlađuju nezasićene masne kiseline.U ulju se nalaze značajne količine vitamina A, D, E i K, a ima značaj i u prehrambenoj industriji. Zrnož suncokreta sadrži značajne količine belančevina (od 20-33 %), te ga smatramo vrednim proteinskim hranivom. Nakon ceđenja ulja, ostaju suncokretove pogače, kao vrlo vredna koncentrovana hrana za krmne smeše.

Suncokret je vredna krmna biljka,u vrlo kratkom vremenskom periodu obrazuje značajne količine vegetativne mase, koja se može koristiti kao zelena masa ili silomasa za spremanje silaže.

Kao krmna biljka,suncokret se može gajiti kao naknadni i postrni usev, sposoban je da stvori velike količine vegetativne mase u vrlo kratkom vremenskom periodu. Ako se gaji u postrnoj setvi, može da stigne za 60-70 dana posle nicanja, za ishranu stoke.   Temperatura ima važnu ulogu u proizvodnji suncokreta. Potrebe za toplotom tokom vegetacije iznose 2500- 3000 stepeni.

Međutim, potrebe suncokreta za toplotom nisu jednake u toku vegetacionog perioda. One su manje u prvom delu vegetacije, a kasnije od faze intenzivnog porasta povećavaju se.

Minimalna temperatura za klijanje semena je 5-8 stepeni, a optimalna za ujednačeno i brzo nicanje je 10-12 stepeni. Mlade biljke mogu da izdrže mrazeve do – 6 stepeni, dok je u fazi cvetanja suncokret najosetljiviji na mrazeve. Temperature preko 30 stepeni ne podnosi, naročito ako se one jave u fazi cvetanja i nalivanja semena. Suncokret ima skromne potrebe u pogledu vode. Tokom vegetacije potrebno mu je oko 500 mm vode. Zahvaljujući svojoj morfološkoj građi odlikuje se velikom otpornošću prema suši. Najbolje rezultate daje na dubokim,plodnim, rastresitim i dovoljno vlažnim zemljištima dobrog vodnog i vazdušnog kapaciteta. Poželjno je da pH zemljišta bude između 6 i 7.

Suncokret ne podnosi monokulturu, ona dovodi do smanjenja prinosa i pojačanog napada bolesti i štetočina. Ne treba ga vraćati na isto zemljište pre isteka 5 godina. Treba ga obavezno gajiti u plodoredu, najbolji predusevi su strna žita, jednogodišnje mahunarke, okopavine,uglavnom one koje ranije napuštaju zemljište. Kao predusev drugim ratarskim biljkama dobar je za ozima strna žita.