Zašto požegača dobro uspeva u petrovačkom kraju

Posle objavljenog teksta o Viti Latinović, mnogi su nas pitali kao su uspeli da toliko sačuvaju zasad, i zasade novi. Na to pitanje odgorovio nam je Bojan Keckan iz Ministarstva poljoprivrede u Banja Luci.

Petrovačka savka, ili požegača, vrlo je kvalitetna šljiva od koje se pravi  kvalitetna rakija. U petrovačkom kraju govorilo se da je šteta šljivu koristiti za pekmez. Stabla rastu na zemljištu koje je, u celini, siromašno hranjljivom materijama. Dosta je kamena, oranični sloj je plitak, opština je slabo opskrbljena vodenim tokovima ali, kao što se za petrovački kamen kaže da se od njega prave najbolje kuće, meštani isto tvrde za rakiju. Savki pogoduje i veliki broj sunčanih dana tokom godine. Petrovačka opština je u bivšoj Jugoslaviji bila među prvima u tome. Najčistiji vazduh u Bosni i Hercegovini je ispod planine Klekovače.

Klekovača sa svojim vrhom Velike Klekovače 1962 m je najviša planina zapadne Bosne. Proteže se dužinom od 43 km, a uzdiže se 1500 m iznad dolina Unca i 1300 m iznad petrovačke kotline.

Čitаv prеdeо је vеоmа rаzlоmlјеn i obiluje tеktоnskim оblicimа kаrаktеrističnim zа dinаrski krš: mаnjim plаtоimа, kоsаmа, grеbеnimа i vrhоvimа. Nајistаknutiје аntiklinаlе, оsim Vеlikе Klеkоvаčе su: Srеdnja Klеkоvаča (1.804 i 1.779 m.n.v.), Маlа Klеkоvаčа (1.761 m), Lоm plаninа (1.522 m), Dvоstrukе kоsicе (1.471 i 1.467 m), Vеlikа kоsicа (1.317 m), Jasikov palež (1.225 m) itd. Znаčајniје sinklinаlе su Šibоvitа drаgа i Lоmskа vоdа. U čitаvоm prеdеlu čеstо nа pоvršinu izbiјајu stеnе u vidu ravnih platoa, а jеstimičnо sе pojavljuju i vertikalni zidovi stijena dugаčkih i višе dеsеtinа mеtаrа, kојe u оdrеđеnim prаvcimа оgrаničаvајu krеtаnjе i izgrаdnju putnе mrеžе.

 

Sve to dovodi do toga da voće, u ovom slučaju, govorimo o šljivama, mora imati dobar kvalitet. Iako je virus šarke zarazio svako stablo požegače, ona se i dalje tvrdoglavo bori da opstane. Kako su se ljudi slabo vratili u sela nakon poslednjeg rata, malo ko ih održava, počevši od krečenja, do ishrane, tj.đubrenja. Savka inače ne zahteva mnogo nege. Potrebno je da se svake godine, u jesen, oko nje baca pregoreli stajnjak, kako bi imala snage da rodi i naredne godine. Malo ko je to radio pa se često dešavalo da stabla, nakon rodne godine, ne rađaju tri, ili četiri godine. Ono što je zanimljivo, jeste to da savka poslednjih godina najmanje strada od mrazeva, jer cveta kasnije u odnosu na ostale sorte, tj. čačanske selekcije i Stenley. Ove i prošle godine, u petrovačkom kraju, čačanska rodna, lepotica, Stenley, stradale su od kasnih mrazeva. Izuzetak su stabla bliže kućama, malo zavučena i zaštićena od mrazeva, dok je savka rodila. Ograničavajući faktor za ostanak roda, osim virusa, je i suša, zbog manjka padavina u letnjem periodu Iako je virus šarke problem, sve više stanovnika vadi mlade izdanke koji rastu oko starih stabala i sadi ih na stalna mesta. I dalje se veruje savki koja je, po organoleptičkim svojstvima, bez premca prva među sortama. Zato je za svaku pohvalu entuzijazam Vite Latinović i Nikole Nenadića da podignu nove zasade savke i da se podigne svest o očuvanju ove sorte, tj.njene genetike. Da ne pominjemo kvalitet rakije.

Povezano